Nurcan Sandal - Açar, ev, telefon
Açar, ev, telefon.
Üç söz. Üç adi söz. Kənardan baxanda heç birinin altında dayanıb düşünməyə belə dəyməz. Amma bəzi sözlərin mənası lüğətdə yazılmır. Onların mənasını insan yalnız yaşadıqlarından öyrənir.
Deyirlər, insan heç kimə deyə bilmədiyi şeyləri yazanda rahatlayır. Mən isə düşünürəm ki, bəzi şeylər var, onları yazmaq belə etiraf etməkdir. Ona görə də insan bəzən kağızın qarşısında susur. Yazmağa sözü olmadığı üçün yox, yazacağı sözün özündən qorxduğu üçün.
Yuxarıdakı üç sözün hər birinin arxasında uzun-uzadı cümlələr var. Hətta bəzilərinin arxasında bütöv bir hekayə. Amma qəribədir, nə qədər yazsam da, cümlələr tam alınmır. Sanki sözlər bir yerə çatanda dayanır. Bəlkə də bəzi hisslərin dili yoxdur.
“Açar” — bəlkə də qayıtmaq istədiyim, amma qayıtmağa cəsarət etmədiyim yerlərin hamısıdır.
“Ev” — bəlkə də divarları yox, içində özünü təhlükəsiz hiss etdiyin bir insanın adıdır.
“Telefon” — bəlkə də gəlməyəcəyini bildiyin halda gözlədiyin zənglər, yazılmayacağını bildiyin halda açıb baxdığın söhbətlər, silməyə əlin gəlməyən nömrələrdir.
Sonra anlayıram ki, mən əslində üç söz yazmamışam. Üç ayrı yaddaş yazmışam.
İnsan bir neçə cümlənin altında həqiqətən əzilə bilərmi?
Bilmirəm.
Amma bilirəm ki, bəzən bir cümlə illərlə gizlədilən həqiqəti üzə çıxarmağa kifayət edir. Bəzən bir ad, bir tarix, bir “haradasan?” sualı insanın bütün sakitliyini dağıda bilir. Bəzən heç nə baş vermir, sadəcə telefonun ekranı işıqlanır və insanın içində çoxdan basdırdığı bir şey yenidən nəfəs almağa başlayır.
Ən qəribəsi də budur: insan hər şeyi unutmur, sadəcə bəzi şeylərin üstünü örtməyi öyrənir. Sonra bir gün tamamilə təsadüfi bir söz həmin örtüyü qaldırır.
Və sən yenidən əvvəlki yerindəsən.
Heç nə dəyişməyibmiş kimi.
Bəlkə də insanı yaşadığı şeylər yox, yaşandıqdan sonra onlara verdiyi səssizlik yorur. Çünki danışmadığın hər şey içində özünə bir yer tapır. Biri yaddaş olur, biri peşmanlıq, biri həsrət, biri qəzəb… Və bir müddət sonra insan öz içində neçə nəfərlə yaşadığını belə unudur.
Ona görə də bu üç sözə baxanda mən artıq “açar”, “ev”, “telefon” görmürəm.
Mən qayıtmağı, qalmağı və gözləməyi görürəm.
Və bəlkə də ən ağır tərəfi budur: insan bəzən nəyi itirdiyini bilir, amma onu niyə bu qədər ağır yaşadığını özü belə izah edə bilmir.
Bəlkə də bəzi şeylərin izahı yoxdur.
Sadəcə adı var.
Açar.
Ev.
Telefon.
